पुणे : भारताची राष्ट्रीय प्रसारण सेवा असलेल्या आकाशवाणी (ऑल इंडिया रेडिओ) ने आपल्या स्थापनेची ९० वर्षे पूर्ण केल्याच्या निमित्ताने देशभरातील विविध केंद्रांमध्ये विशेष कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. या उपक्रमांतर्गत मॅरेथॉन आणि वॉकेथॉनचे आयोजन करून “फिट इंडिया”चा संदेश देण्यात आला. पुण्यातील कार्यक्रमालाही उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला.पुण्यातील वॉकेथॉन आकाशवाणी पुणे केंद्रातर्फे आयोजित करण्यात आलेली ही पदफेरी शिवाजीनगर येथील आकाशवाणी कार्यालयापासून सुरू झाली. सहभागींनी शिवाजीनगरहून ऐतिहासिक शनिवारवाड्यापर्यंत आणि पुन्हा आकाशवाणी कार्यालयापर्यंत परतीचा प्रवास पूर्ण केला.
या पदफेरीत आकाशवाणीचे अधिकारी, कर्मचारी, उद्घोषक, कलाकार, तसेच विविध क्षेत्रांतील नागरिकांनी मोठ्या उत्साहाने सहभाग घेतला. “फिट इंडिया”चा संदेश देतानाच सहभागींनी आकाशवाणीच्या ९० वर्षांच्या गौरवशाली प्रवासाला अभिवादन केले.
या उपक्रमातून निरोगी जीवनशैली, नियमित व्यायाम, सामूहिक सहभाग आणि सामाजिक एकात्मतेचा संदेश देण्यात आला. कार्यक्रमात सहभागी सर्वांनी आकाशवाणीच्या भविष्यातील भूमिकेबाबतही चर्चा केली.
देशभरातील इतर आकाशवाणी केंद्रांप्रमाणे पुण्यातील हा कार्यक्रम यशस्वी ठरला. आकाशवाणीने जन-जनाशी भावनात्मक नाते जोडले असल्याचे यानिमित्ताने पुन्हा एकदा दिसून आले.
आकाशवाणीचा इतिहास
आकाशवाणीच्या इतिहासाची सुरुवात १९२० च्या दशकात झाली. १९२३ मध्ये बॉम्बे, कलकत्ता आणि मद्रास येथे प्रायोगिक रेडिओ क्लब स्थापन झाले. त्यानंतर १९२७ मध्ये इंडियन ब्रॉडकास्टिंग कंपनी (IBC) अस्तित्वात आली; मात्र आर्थिक अडचणींमुळे ती फार काळ टिकू शकली नाही. १९३० मध्ये भारतीय राज्य प्रसारण सेवा (ISBS) सुरू करण्यात आली आणि ८ जून १९३६ रोजी तिचे नाव “ऑल इंडिया रेडिओ” असे ठेवण्यात आले. स्वातंत्र्यानंतर १९५६ मध्ये राष्ट्रीय प्रसारकाला “आकाशवाणी” हे नाव अधिकृतरीत्या देण्यात आले. हे नाव रवींद्रनाथ टागोर यांच्या कवितेतून प्रेरित आहे – “आकाशवाणी” म्हणजे “आकाशातून येणारी वाणी”.स्वातंत्र्य चळवळ, युद्धकालीन माहिती, कृषी व शैक्षणिक जनजागृती, वैज्ञानिक प्रगती, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि ग्रामीण भागाशी संवाद अशा अनेक क्षेत्रांत आकाशवाणीने महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. आज आकाशवाणी देशातील ९८ टक्के लोकसंख्येपर्यंत पोहोचते.
*



